World Heritage refers to cultural and natural heritage sites that are considered to be of Outstanding Universal Value to humanity and are protected for future generations. The United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO) lay down the Operational Guidelines for identifying, protecting, and preserving these sites.
The Convention Concerning the Protection of World Cultural and Natural Heritage (or the World Heritage Convention), adopted by UNESCO in 1972, defines the criteria for what can be considered for inscription on the World Heritage List.
World Heritage sites are considered to be the legacy of the past, and are a source of inspiration for the present and future generations. They belong to all people of the world, regardless of the territory in which these are located.
Currently, India has forty-three World Heritage sites, of which thirty-five are cultural, seven are natural, and one is mixed (i.e., both natural and cultural).
There are several theories about the origins of the Tai, and their migrations that led to the vast number of peoples with Tai languages and/or ancestry in south, Southeast and East Asia in present day in Thailand, Myanmar, India, Laos People’s Democratic Republic, Cambodia, Malaysia, Viet Nam and China. These groups are often known by other cultural names, and exhibit a high diversity of languages and religions.
The World Heritage property is located in the Brahmaputra Valley in upper Assam, in North East India. Before the arrival of the Tai, this part of India was ruled by various local kingdoms and dynasties. The Tai arrived from Mong-Mao (also known as Maulung), an area bordering today’s Myanmar and China in the 13th century. The Tai Prince Siu-ka-pha established Charaideo as the first permanent capital of the Tai-Ahom in 1253 CE. The TaiAhom became a powerful ruling dynasty between the 13th and 19th century, ending with the British colonial period.
Although the Ahom capital was shifted to other locations over the years, Charaideo retained religious and cultural significance because of occurrence of the Ahom royal necropolis here.
The history of the Tai-Ahom is documented in the “Buranjis” (royal chronicles). Over time, the Tai-Ahoms adopted the Assamese language and are associated with the foundations of modern-day Assamese identity. Other Tai groups in the region have retained their language and practice Theravada Buddhism, illustrating diversity of the Tai peoples.
Buranji means "a store that teaches the ignorant." These are primary sources of multidisciplinary information about the Ahoms. Being royal chronicles, and written in prose, Buranji writing was started by Chao-lung Sui-ka-pha, the first Ahom king of the Ahom dynasty. Buranji writing was considered a pious work and symbol of aristocracy.
The Ahom Administration was a robust and efficient system that governed the Ahom Kingdom for nearly six centuries. It was characterized by a well-organized bureaucracy, a robust revenue collection system, and a strict judicial system. The king was supreme authority, assisted by a council of ministers, called Patra Mantris, and other court officials. The administration was divided into departments, each responsible for a specific aspect of governance, such as revenue, defense, and public works. This system allowed for effective 3 governance, economic prosperity, and social stability, making the Ahom Kingdom one of the most powerful and enduring empires in Indian history.
Set in the foothills of the Patkai Ranges in eastern Assam, the World Heritage property of Moidams — the Mound-Burial System of the Ahom Dynasty contains the royal necropolis of the Tai-Ahom. For 600 years, the Tai-Ahom created Moidams (burial mounds) that work with the natural features of hills, forests, and water, creating a sacred geography by accentuating the natural topography. Banyan trees and the trees used for coffins and bark manuscripts were planted and water bodies were created.
Ninety Moidams of different sizes are documented within the property boundaries. These were created by providing an earth cover over a hollow vault constructed of brick, stone or earth. The vaults contain the buried or cremated remains of kings and other royal Ahom individuals together with grave goods such as objects of gold, copper, iron, ivory, pottery, food items and so on, and sometimes even queens and servants.
The Tai-Ahom rituals of “Me-Dam Me-Phi” (ancestor worship) and “Tarpan” (oblation) are practiced at the Charaideo necropolis to venerate all Tai-Ahom kings.
While Moidams are found in other areas within the Brahmaputra Valley, those found at the World Heritage property are considered as exceptional.
The World Heritage property has a total area of 95.02 ha, and is jointly managed by the Directorate of Archaeology, Government of Assam and Archaeological Survey of India, Government of India.
The World Heritage property is secured on all sides by a well-defined World Heritage Buffer Zone (754.511 ha). Located within the Buffer Zone are some additional Moidams and elements that are associated with the ritual uses of the Moidams, including two ceremonial pathways (Dhodhur Ali and Sa Niya Ali), and pools where the intestines were removed and the body was washed (Petu Dhuwa Pukhuri and Sa Dhuwa Pukhuri). There are also some archaeological remains of the first Tai-Ahom capital of Charaideo, and two sacred temples (Temple of the Deo-Shal and Gota Dole on two adjoining hillocks). The wider Charaideo landscape features tea plantations on the foothills and rice terraces in plains.
The World Heritage property has been considered to be of Outstanding Universal Value as a cultural property and is justified for the following reasons:
“Moidams—the Mound-Burial System of the Ahom dynasty” was listed on UNESCO’s Tentative World Heritage site in 2014 under the cultural heritage category. The site was officially inscribed on the World Heritage list on July 26, 2024, at the “Convention Concerning the Protection of World Cultural and Natural Heritage,” held in New Delhi from July 21 to July 31, 2024. Inscription on the list confirms that the site has Outstanding Universal Value and should be protected for the sake of all Humanity.
বিশ্ব সাংস্কৃতিক আৰু প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণ সম্পর্কিত সমাবেশ বা World Heritage Convention এ ১৯৭২ চনত বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্র হিচাপে চিহ্নিত হবৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৈশিষ্ট্য আৰু তাৰ মান নিৰ্ধাৰণ কৰে। বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্র সমূহক অতীতৰ ঐতিহ্য তথা বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ কাৰণে অনুপ্ৰেৰণাৰ উৎস হিচাপে সজাই তোলাৰ ক্ষেত্রত গুৰুত্ব প্ৰদান কৰা হয়। যাতে এই ক্ষেত্র সমূহ সমগ্র মানৱ জাতিৰ কাৰণে এক সম্পদ বুলি বিবেচিত হব পাৰে। বৰ্তমান ভাৰতত ৪৩ টা বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্র আছে। যাৰ মাজত ৩৫ টা সাংস্কৃতিক, ৭ টা প্ৰাকৃতিক আৰু ১ টা মিশ্ৰিত অৰ্থাৎ ই সাংস্কৃতিক আৰু প্ৰাকৃতিক দুয়োটা বৈশিষ্ট্যই বহন কৰে।
ইতিহাসত তাই জনগণৰ উৎপত্তি তথা তেওঁলোকৰ প্ৰৱজন সম্পর্কে কেইবাটাও তত্ত্ব আছে। যি দক্ষিণ-পূব আৰু পূব এচিয়াৰ থাইলেণ্ড, ম্যানমাৰ, ভাৰত, লাউচ, কম্বোডিয়া, মালয়েশিয়া, ভিয়েটনাম আৰু চীন এই দেশ সমূহৰ ভাষা আৰু বংশৰ লগত তাই সকলৰ বংশগতিৰ কথা পতিয়মান কৰিছে। বিশ্ব ঐতিহ্যবাহী এই স্থান উত্তৰ পূব ভাৰতৰ উজনি অসমৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত অৱস্থিত। তাই সকলৰ আগমনৰ পূৰ্বে এই অংশটি ভাৰতৰ বিভিন্ন ৰাজবংশৰ দ্বাৰা শাসিত হৈ আছিল। তাই সকল ১৩ শতিকাত ম্যুংমাও বা মুংলুং ৰ পৰা আহিছিল, যাক আজি ম্যানমাৰ বা চীনৰ সীমান্তবর্তী এক অঞ্চল বুলি জনা যায়।
তাই ৰাজকুমাৰ চ্যুকাফাই ১২৫৩ খৃষ্টাব্দত চৰাইদেউত তাই আহোমৰ প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ১৩ শতিকাৰ পৰা ১৯ শতিকালৈকে তাই আহোম সকল এটি শক্তিশালী ৰাজবংশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল আৰু অসমত তেওঁলোকে সুদীর্ঘ ছশ বছৰ ৰাজত্ব চলাইছিল। যদিও আহোমৰ ৰাজধানী পিছলৈ বিভিন্ন ঠাইলৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল, তথাপি চৰাইদেউ এ আহোম ৰাজবংশৰ ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক ধাৰা বজাই ৰাখিছিল। তাই আহোম সকলৰ এই ইতিহাস লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।
সময়ৰ বোৱতী সুঁতিৰ লগে লগেই তাই আহোম সকলেও পৰিবৰ্তনক আঁকোৱালি লৈছিল। তেওঁলোকে অসমীয়া ভাষা গ্ৰহণ কৰি বৃহৎ অসমীয়া জাতিৰ সুদৃঢ় ভেটি গঢ় দিছিল। এই অঞ্চলৰ অন্যান্য তাই জনগোষ্ঠীয় লোকসকলে নিজৰ ভাষাটো বৰ্তাই ৰখাৰ লগতে থেৰবাদি বৌদ্ধ ধর্ম পালন কৰি তাই সকলৰ বৈচিত্র পূর্ণ ধৰ্ম পালন কৰি আহিছে।
বুৰঞ্জী হল জ্ঞানৰ ভঁৰাল। যি আমাক অতীতৰ জ্ঞানেৰে চহকী কৰে। এই বুৰঞ্জী সমূহেই হ'ল আহোম সকলৰ সম্পর্কে বহু বিভাগীয় তথ্যৰ প্ৰাথমিক উৎস। অসমত চাওলুং চ্যুকাফাৰ পৃস্থপোষকতাত প্রথম বুৰঞ্জী লিখাৰ কাম আৰম্ভ হৈছিল। বুৰঞ্জী লিখাক এক পবিত্র কৰ্তব্য ৰূপে ধৰা হৈছিল আৰু ই আভিজাত্যৰ দলিল হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।
আহোম সকলে অতি দক্ষতাৰে ছশ বছৰ অসমত ৰাজ শাসন চলাইছিল। অতি শক্তিশালী আৰু সুসংগঠিত আহোম ৰাজ শাসনত আছিল এটি পাৰিষদ ব্যবস্থা, শৃঙ্খলাবদ্ধ ৰাজহ সংগ্রহ ব্যবস্থা আৰু এটি কঠোৰ বিচাৰ ব্যবস্থা। ৰজা আছিল সৰ্বোচ্চ কৰ্তৃপক্ষ। পাত্ৰ মন্ত্রীৰ নামেৰে একোটিকৈ মন্ত্রী পৰিষদৰ লগতে আদালৰ কৰ্মকৰ্তা সকলে ৰজাক প্ৰশাসনত সহায় কৰিছিল। প্ৰশাসন ব্যৱস্থাটো বিভিন্ন বিভাগত বিভক্ত আছিল। প্ৰতিটো বিভাগ প্ৰশাসনৰ কোনো নির্দিষ্ট দিশৰ লগত জড়িত আৰু দায়ী হৈ আছিল। যেনে ৰাজহ, প্ৰতিৰক্ষা আৰু জনসাধাৰণৰ কাম কাজ। এই প্ৰশাসনীয় পদ্ধতিৰ সাৰ্থক কাৰ্য্যকৰণৰ বাবেই ৰাজনৈতিক, অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক সন্তোলন বৰ্তাই ৰাখি আহোম ৰাজ্য ভাৰত বুৰঞ্জীত এক শক্তিশালী ৰাজ্য ৰূপে জিলিকি উঠিবলৈ সক্ষম হৈছিল।
পূব অসমৰ পাটকাই পৰ্বতৰ পাদদেশত অৱস্থিত বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্র এই মৈদাম সমূহে তাই আহোমৰ ৰাজকীয় পৱিত্ৰ সমাধি ব্যবস্থাৰ সাক্ষী দিয়ে। ছশ বছৰ ধৰি তাই আহোম সকলে মৈদাম তৈয়াৰ কৰিছিল য'ত পাহাৰ, অৰণ্য আৰু জলবাহক স্থান সমূহে প্ৰাকৃতিক বৈশিষ্ট্য প্ৰকাশ কৰে। এই স্থানতে কফিন আৰু পাণ্ডুলিপিৰ কাৰণে ব্যৱৰ্হিত গছ ৰূপণ কৰাৰ লগতে পুখুৰী ও খন্দোৱা হৈছিল। চৰাইদেউৰ পৰিধিৰ ভিতৰত নব্বৈ (৯০) টা মৈদাম নথিভূক্ত কৰা হৈছে। এই সমূহ ইটা, শিল বা মাটিৰে তৈয়াৰী মহলাৰ ওপৰত মাটিৰ আচ্ছাদন দি ওখকৈ ধিপ আকাৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। এই মহলাবোৰত ৰজা সকলৰ আৰু ৰাজ পৰিয়ালৰ অন্য ব্যক্তিৰ মৈদাম দিয়া কাৰ্য্যৰ অৱশিষ্টাংশ পোৱা গৈছে। মৃতদেহৰ লগত সোন, তাম, লো, হাতীৰ দাঁত, মাটিৰ পাত্র, খাদ্য সামগ্রী আদি মৈদামত দিয়া হৈছিল। তাৰোপৰি কেতিয়াবা ৰাণী আৰু পৰিচাৰক পৰিচাৰিকা সকলকো ৰজাৰ মৃতদেহৰ জীৱন্তে সমাধিস্থ কৰা হৈছিল।
তাই আহোম সকলৰ আচাৰ অনুষ্ঠান মে-ডাম-মে-ফি অৰ্থাৎ পূৰ্বপুৰুষ সকলৰ পূজা তৰ্পন অৰ্থাৎ বলিদান এই দুয়োটি চৰাইদেউৰ সমাধিক্ষেত্রতেই পালন কৰা হয়। যদিও ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ অন্যান্য অঞ্চলত মৈদাম পোৱা যায়, তথাপি বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্র চৰাইদেউত পোৱা মৈদাম সমূহ অসাধাৰণ বুলি বিবেচিত হৈছে। এই ক্ষেত্রৰ মূঠ এলেকা হ'ল ৯৫.০২ হেক্টৰ আৰু অসম ই অসম চৰকাৰৰ প্ৰত্নতত্ব সঞ্চালকালয় আৰু ভাৰত চৰকাৰৰ ভাৰতীয় পুৰাতত্ত্ব সৰ্ব্বেক্ষনৰ দ্বাৰা সন্মিলিত ভাৱে পৰিচালিত হয়।
এই বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্র কেউ দিশে থকা এটি সুনির্দিষ্ট মধ্যবর্তী অঞ্চলত নিৰাপদে অৱস্থিত। এই Buffer zone (মূল অংশটোক আৱৰি থকা কাষৰীয়া অঞ্চল) ৰ মাজত অৱস্থিত কিছুমান অতিৰিক্ত মৈদাম আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত ঔপচাৰিকতাৰ কাৰণে ব্যৱহাৰ হোৱা কিছু উপাদান আছে, য'ত আছে দুটি পথ, সেয়া হ'ল ধোদৰ আলি আৰু শ-নিয়া আলি।আৰু দুটি পুখুৰী, এই পুখুৰী দুটিৰ নামেই হ'ল শ-ধোৱা পুখুৰী আৰু পেটু ধুৱা পুখুৰী। শ-ধোৱা পুখুৰীত মৃতদেহক স্নান কৰোৱাৰ লগতে পেটু ধুৱা পুখুৰীত মৃতদেহৰ অন্তৰ অংশ উলিয়াই আনি ধুই পখালি লোৱা হৈছিল। এই চৰাইদেউতে তাই আহোমৰ প্ৰথম ৰাজধানীৰ কিছু প্ৰত্নতাত্বিক অৱশিষ্ট আৰু দুটি পবিত্র মন্দিৰ দেওশাল আৰু গোটাদ'ল এটিয়াও বিদ্যমান। চৰাইদেউৰ বিস্ত্ৰিত লেণ্ডস্কেপৰ পাদদেশত চাহ বাগিচা আৰু সমতলত ধানখেতিৰ পথাৰে সৌন্দর্যৰ জেউতি চৰাইছে।
চৰাইদেউক বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্র হিচাপে বিবেচনা কৰিবলৈ যাওঁতে ইয়াৰ সাৰ্বজনীন প্ৰমূল্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব প্ৰদান কৰা হৈছে। এই ঐতিহ্য বহনকাৰী ক্ষেত্রখনেই হ'ল ১৩শৰ পৰা ১৯ শতাব্দী পর্যন্ত আহোম ৰজা সকলৰ অন্ত্যেষ্টিক্রিয়াৰ পৰম্পৰাক ধৰি ৰখা তাই আহোমৰ ৰাজকীয় তথা পবিত্র সমাধিক্ষেত্র মৈদাম। মৈদাম সমূহৰ ভিতৰত এনে এটি স্থান নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, য'ৰ পৰা মৰ্ত্যৰ ৰজা সকলে মৃত্যুৰ পাছত দেৱতা হৈ উঠিছিল। এই সমাধিবোৰতেই মে-ডাম-মে-ফি আৰু তৰ্পনৰ লগত জড়িত আচাৰ অনুষ্ঠান সমূহ বৰ্তমানো চলি থাকে। ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত উপলব্ধ তাই আহোম সকলৰ মৈদাম সমূহৰ ভিতৰত সৰ্বোচ্চ সংখ্যক মৈদাম চৰাইদেউতেই সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াত তাই আহোম সকলৰ বিশ্বাস ব্যৱস্থাৰ সম্পূর্ণ স্থাপত্যৰো আৰু আধ্যাত্মিক অভিব্যক্তি পৰিস্ফুট হৈ ৰৈছে।
আহোম ৰাজবংশৰ পবিত্র সমাধি ব্যৱস্থাৰ অন্তৰ্গত মৈদাম সমূহ ২০১৪ চনত UNESCO ৰ অস্থায়ী সম্ভাবনা পূৰ্ণ বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্রৰ তালিকাত সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ তালিকাভুক্ত হৈছিল। ২০২৪ চনৰ ২৬ জুলাই তাৰিখে বিশ্ব সাংস্কৃতিক আৰু প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণ সম্পর্কে অনুষ্ঠিত হোৱা সমাৱেশত চৰাইদেউক বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্রৰ তালিকাত অন্তর্ভুক্ত কৰা হয়। এই তালিকাভুক্তি নিশ্চিত কৰি কোৱা হয় যে এই ক্ষেত্রৰ অসাধাৰণ ঐতিহাসিক মূল্য আছে আৰু সমগ্র মানৱজাতিৰ কাৰণে চৰাইদেউৰ মৈদাম সমূহ সংৰক্ষণ কৰা উচিত।
